Ég tel aðeins tvö meiri háttar svæði vera enn órannsökuð.
Annað er könnun geimsins
sem Glenn ofursti hefur annast á ömurlegan hátt.
Hitt er könnun hins liðna. Allur uppruninn,
landafræði, loftslag og dýralíf sem fylgir breytingum mannsins
úr frummanni í homo sapiens.
Fyrsti vottur um manninn eru verk óþekktra listamanna
á veggjum hella.
Þar á undan eru ekki til nein skráð gögn.
Þáttur í rannsókninni er könnun á öpum.
Górillur og sjimpansar í Mið-Afríku
sannfærðu okkur um að forfeður okkar hefðu búið í álfunni.
Þessi tvö dýr... sjaldgæfust allra apa,
eru fjallagórillur.
Þær búa í hinu frjóa, heita hálendi Mið-Afríku,
svo afskekkt að rannsóknamaðurinn okkar fékk botnlangabólgu
og hefði dáið ef ekki hefði komið til kasta Roz Carr,
bandarísks vinar sem býr í Rwanda.
Þeir eru fremri smáöpum
BOTNLANGI
hvað gáfur varðar. En rannsókn á þeim liggur bókstaflega niðri.
Brautryðjendastarf George Schallers 1960 sýndi okkur
að stærsti prímatinn er í útrýmingarhættu.
Talning hans sýndi að færri en 500 voru eftir.
Enginn veit hve marga apa veiðiþjófar sem vaða um skógana hafa drepið síðan.
Að lokum
er ég alltaf spurður þessa: "Afhverju gerirðu þetta?"
"Af hverju eyðirðu ævinni í að leita einhvers
sem hefur verið grafið í fortíðinni í tvær miljónir ára?"
Eina svarið sem ég get gefið ykkur eða mér
er þetta:
Mig langar að vita hver ég er
og hvað olli því að ég varð þannig. Þökk fyrir.
Louisville í Kentucky 1966
- Dr. Leakey? Ég heiti Dian Fossey. - Ég heiti Dowd. Howard Dowd.
Þetta er konan mín, Lucille. Hún dáir þig mjög.
Við lögðum fram fé í Náttúrulífssjóð þinn. Það gladdi okkur...
- Afsakið. - Þú stendur þig ári vel.
Þakka þér fyrir. Við þurfum allt það fé sem fáanlegt er.
- Dian Fossey. Ég skrifaði þér. - Þakka þér fyrir, ungfrú...
- Fossey. - Þakka þér fyrir framlag þitt...
Nei, ég skrifaði og spurði hvort ég gæti unnið hjá þér í Afríku.
Fyrirgefðu, en ég fæ bréf frá mörgum sem spyrj...
Ég skrifaði þér sex sinnum um górillurnar.
- Herra. - Eðlisfræðingurinn.
- Ég er sjúkraþjálfarinn. - Halló.
- Við erum í... - Mjög gott.
Ég vinn með fötluðum börnum og eyði miklum tíma í...
Afsakaðu. Væri þér sama?
- Haltu áfram. - Þakka þér fyrir.
Reyni að komast nálægt fólki sem vill ekki hafa neinn nálægt sér.
Ég hef enga æfingu í þessu en mér þykir vænt um dýr og var
í tvö ár að búa mig undir nám í dýralækningum.
Ég veit að þú ert einlæg en það þarf að huga að fleiru.
- Það nægir ekki að líka við dýrin. - Þú varst að segja
að þú þyrftir að láta einhvern telja górillurnar.
Hvað um mig? Ég kann að telja. Einn, tveir, þrír.
Heldurðu að þú getir átt illa ævi í Afríku í hálft ár?
Já.
Ég skal segja þér að ég ætla að hugsa um það.
Hve lengi hugsarðu um þetta? Þar til allar górillurnar eru horfnar?
Dr. Leakey, þú þarfnast mín. Og ég vil þetta starf.
Gefðu mér þetta tækifæri.
Dian!
Hæ!
- Ég komst. - Svo sannarlega.
Svo spennandi.
- Ertu með bólusetningarvottorðið? - Já.
- Einhvers staðar hér. - Var ferðin góð?
Mjög athyglisverð. Ég segi þér frá öllu.
Hér eru margir hermenn. Er eitthvað sérstakt um að vera?
Hermenn?
Já. Það er líklega af því að hér hefur verið eins konar borgarastyrjöld.
- Borgarastyrjöld. - En ekkert til að óttast.
Við finnum burðarmenn, sporrekjanda og látum þig fá vistir.
Veðrið hefur verið þurrt.
Þetta er vikulegi markaðurinn. Hér er allt sem þú þarft.
Fyrst verðurðu að finna menn til að bera fyrir þig.
Þarna eru þeir. Já, þarna.
- Brjóstsykur. - Ekki brjóstsykur.
Ekki brjóstsykur.
Hvað er að?
Sumir þeirra halda að kona sem býr ein efra hljóti að vera biluð.
Ein?
- Veldu þér mann. - Hvað?
Æðsta mann. Sporrekjanda.
Svahílí.
Drottinn minn dýri.
Slæm hönd. Góðir fætur.
- Talarðu ensku? - Presturinn.
Heilagur Kristófer.
Verndari dýrlinga og ferðamanna og verndar líka mig.
Hvað heitirðu?
Sembagare. Semba-ga-re.
Ég er besti sporrekjandinn.
Þessi maður er ekki eins góður.
Hann er mikill lygari.
Ég er bestur.
Allt í lagi. Sembagare, þú ert ráðinn.
Þakka þér fyrir.
Geturðu hjálpað mér að kaupa matvörur?
Mat. Mat?
- Mat. Vissulega. - Allt í lagi. Gott.
Kemurðu?
Komdu. Kannski verðurðu heppinn.
- Langar þig í þetta? - Kerti.
Við höfum þetta. Ég á fimm stykki.
- Allt í lagi. - Merci!
Þinn. Þú þarft að komast ferða þinna þegar þú ert ekki í fjallinu.
- Frábært. - Sjáðu nú til.
Við erum hér. Það er fjögurra stunda akstur að rótum Mikeno-fjalls.
Skildu jeppann eftir hér. Honum verður óhætt.
Veldu burðarkarla hér. Klífðu þangað upp
og endaðu hér á Kabara-engi. Kofi George Schallers er þar.
- Í alvöru? - Mjög þægilegur.
Áttu við
- að við förum núna? - Já, til að komast fyrir sólsetur.
Dr. Leakey, ég var í 35 stundir í fjórum mismunandi flugvélum.
- Ég verð a.m.k. Að fara í sturtu. - Enginn setur það fyrir sig, góða.
Ég setti dálítið þangað handa þér.
Þakka þér fyrir. Mjög fallega gert.
Þú gleymdir afganginum af farangrinum mínum.
Rúmast ekki. Hann verður sendur til þín eftir hálfan mánuð
- ásamt hinum búnaðinum. - Hægan nú!
Ég sagði upp starfinu, fór frá unnusta mínum svo ekki sé minnst á botnlangann
og flaug yfir hálfan heiminn. Í kössunum
eru hárþurrkan mín, farði nærbuxur og brjóstahaldarar.
Ef þetta kemur ekki, dr. Leakey, fer ég ekki.
- Og þá er það bíllinn. - Þakka þér fyrir.
Þú sérð að þetta er Land Rover með drifi á öllum hjólum.
Þetta er mjög einfalt þegar maður hefur lært það.
Rautt er hlutföllin.
Gult er úr tveimur í fjögur drif, en notaðu bara svart.
Þetta er kúplingin. Inn, fyrsti gír, út, annar gír. Í lagi?
Gangi þér vel, Dian. Ég verð að fara.
- Kemurðu ekki með okkur? - Auðvitað ekki. Ég vinn í Tansaníu.
Ég vil fá skýrslur vikulega. Þú átt að leggja til efni
í National Geographic. Ég má ekki missa af vélinni. Gangi þér vel.
Ef það verða vandræði talaðu þá við Roz Carr.
- Dr. Leakey! - Góða skemmtun!
- Er rétt að hér sé borgarastyrjöld? - Ekki þar sem við verðum.
- Þú verður að stansa. - Það er ekkert að mér.
Allt í lagi.
Það tekur vísunda fjóra daga að fara yfir sléttuna.
- Þeir hvíla sig iðulega. - Ekkert er að, sagði ég.
Ungfrú, ég er með heitt te.
Frábært.
Takk. Einmitt það sem ég þurfti.
Komdu inn.
Ég reyni að læra meira af górillubók George Schallers.
Komdu inn. Lokaðu dyrunum. Það er ískalt.
Er þetta George Schaller?
George Schaller?
Þetta er David. Unnusti minn.
Tilvonandi eiginmaður.
Það er gott. Kona, karl, börn.
Átt þú fjölskyldu, Sembagare?
Áður fyrr en ekki aftur.
Ættflokkur minn var drepinn meðan ég leitaði slóða.
Það var leiðinlegt.
Það finnst mér.
- Góða nótt. - Góða nótt.
- Hve stór eru þessi næturbæli? - Ég veit það ekki.
- Þú hefur þá gleymt því. - Gleymt því? Ég hef aldrei vitað það.
Næturbæli, Sembagare.
Í bók George Schallers stendur að við teljum næturbæli górilla
- til að sjá hve margar þær eru. - Ég veit ekkert um górillur.
Víst veistu um þær. Þú ert sporrekjandi.
Já ég leita vísunda, antilópna og fíla.
Hvað?
Heyrðu!
Frábært. Alveg frábært.
Hvað hefurðu verið að gera undanfarna fimm tíma?
Ég beið þess að þú sýndir mér þetta.
Fjárinn.
Fjandinn!
23. mars 1967. Kæri dr. Leakey.
Við reynum af mætti að finna górillurnar.
Við höfum farið víða en lítið orðið ágengt.
Einu leiðbeingar okkar eru bók George Schallers. Það hefur ekki gengið.
Ég hef ekki misst kjark en er farin að halda að í hálft ár hafi ég ekki...
22. apríl. Kæra ungfrú Fossey.
Bjóstu við að þær gæfu sig fram svo þú gætir talið þær?
Verið er að útrýma þessum dýrum af jörðinni.
Þær geta sýnt hvernig fyrstu menn lifðu í umhverfinu.
- Öllu skiptir að við finnum... - Ég veit það. Ég er ekki bjáni.
Ég veit að þú ert það ekki. En það hjálpar að vera minntur á það
sem manni sést alltaf yfir við þessar aðstæður.
Kannski er ég kolómöguleg í þessu.
Sex vikur.
Sex heilar vikur og ekki ein skaðræðisgórilla...
Skítur.
Skítur. Ég settist í skít.
Guð. Þetta er górilluslóð.
- Og hún er ný. - Svo sannarlega.
Haltu áfram.
Bíddu bara, Louis Leakey. Bíddu bara.
Þetta er svo fallegt.
Nei, mademoiselle. Nei.
Hlauptu, ungfrú!
Góður Guð.
- Er allt í lagi með þig? - Já.
Hvað segir bók Schallers um það þegar górilla gerir árás?
Að maður eigi aldrei að hlaupa.
Guð hvað hann var stór. Hve þungur ætli hann hafi verið?
Kannski á við 2-3 menn.
Fyrirgefðu. Sökin er mín. Ég sinnti ekki starfinu.
Svo snöggur. Ég hélt ekki að hann væri svo snöggur.
Nei, ungfrú, nei!
Hættu þessu!
Hvern fjandann ertu að gera?
Ég á þetta. Burt með hendurnar. Þetta er mín eign.
Hættu þessu.
- Fjandinn sjálfur. - Varaðu þig, ungfrú.
Láttu þá heyra það, Sembagare! Láttu þá heyra það.
Hvað segir hann?
Hér í Kivu er vandamál. Þeir vilja ekki hvítt fólk.
Það er í lagi, ég hef starfsleyfi. Starfsleyfi.
Ég hef vinnuleyfi. Ég hef leyfi. Ég hef... leyfi.
Segðu honum það, Sembagare.
Nei! Nei!
Sembagare!
- Ég fer ekki! - Breska fólkið burt!
- Ég er bandarísk, ekki bresk! - Hvíta fólkið burt. Ég skýt!
Stjórnar þú hér? Hver stjórnar hér? Ert það þ...?
Fjandinn hirði þig.
Burt með skítugar lúkurnar. Farðu af mér!
Finndu Roz Carr! Bandarísk kona. Handan landamæranna!
- Sembagare, hlauptu! - Hittumst hjá Roz Carr!
Ég verð þar. Hlauptu!
Út! Út!
- Þakka þér fyrir farið. - Við viljum ekki erlenda njósnara.
Komdu ekki við mig. Vegabréfið mitt.
Allt í lagi.
Dr. Leakey.
Við höfum verið rekin úr Kongó. Allar rannsóknir mínar ónýtar.
Þetta er hörmulegur staður. Hér ríkir borgarastyrjöld.
Ég hef í tvo daga reynt að finna Roz Carr.
Ég er hrædd um að ég sjái Sembagare aldrei aftur.
Mademoiselle, ég sagði það.
Ég sagði þér að Sembagare væri góður sporrekjandi. Sá besti.
Ég spyr ekki hvernig þú komst hingað.
Ég er ekki viss hvernig ég komst hingað.
Guð minn góður!
Hvað kom fyrir þig, barn?
Þú virðist örmagna. Komdu inn.
Hvað gerðist?
Komdu inn.
Frú Carr. Ég er að skrifa velunnara mínum, dr. Leakey.
Ég læt hann vita að allt er í ólestri.
Þú lítur betur út. Langar þig í morgunmat?
Mig langar að vefja stafnum hans Louis Leakey um hálsinn á honum.
Þakka þér fyrir.
Uppsögn mín.
- Ferðu? - Hvað get ég annað?
Horfðu ekki svona á mig. Ég útvega þér ekki vinnu ef ég er ekki í vinnu.
Get ég?
Nú talar hann ekki ensku.
Ég er ekki að gefast upp. Ég var rekin burt. Ég átti einskis völ.
Ég ætla heim og kaupi mest kynæsandi föt sem ég finn.
Ég ætla að giftast David og hann heyrir aldrei stunu í mér.
Hér er alltaf stríð og fátækt en mér þykir vænt um fólkið
og ég get ekki afborið þjáningar þess.
Stundum virðist allt svo vonlaust að mér finnst ég verða að fara.
Ég ákvað aldrei að vera hér.
En hvenær sem ég kom út að anda var komið vor
og ég var farin að gróðursetja.
Ég nýt verunnar hér. Þetta er heimili mitt.
Þú hefur komið þér vel fyrir hér.
Hve langt eru þessi fjöll frá Kabara?
Ekki mjög langt. En Kabara er Kongó megin
og landamærin eru lokuð.
En górillur þekkja engin landamæri.
Þær þurfa ekki vegabréf.
Um hvað ertu að tala?
Dian?
Guð minn góður, bréfið! Ég verð að stöðva þetta voðabréf!
Bíddu! Dian.
Dr. Leakey. Við ætlum að byrja að nýju,
í þetta sinn frá Rwanda en þar ríkir ekki borgarastyrjöld.
Sembagare hefur aftur safnað liði og við förum í dagrenningu á morgun.
Ég hef keypt mér byssu
og ef eitthvert stríð kemur nálægt mér má það vara sig.
Ég skrifa strax og við höfum reist tjaldbúðir.
Es. Ég sendi reikninga fyrir nauðsynjum sem glötuðust...
Ungfrú, ef þú heldur að National Geographic borgi hárþurrku
skjátlast þér illa.
Fyrsta mál á dagskrá er nýtt apatal.
Í þetta sinn legg ég til að þú gerir eins og Schaller
og teljir næturbælin til að sjá hve margir þeir kunna að vera.
Karisimbi-fjall.
Visoke-fjall.
Karisoke.
Rannsóknastöð!
Við höfum tjaldað í ágætu górillulandi.
Þéttur gróður, brattar brekkur.
Ég hef næstum daglega verið með górilluhópum.
En samkvæmt bestu talningu
hefur þeim fækkað um helming á sjö árum. Slæmar fréttir.
Það kemur ekki á óvart hve fáar górillurnar eru.
Veiðiþjófar útrýma þeim öllum
innan fimm ára.
Brýnt er að við fáum sem mestar upplýsingar...
Ég hef fylgt eftir einum hópi górilla. Ég kalla hann fjórða hóp.
Ég er kominn nær kvendýrunum og ungunum
en foringinn er fáskiptinn. Hann heldur sig fjarri
en fylgist vel með öllu.
Ég er 10-20 metra frá þeim og þeir eru ekki hræddir.
Ég vonast til að komast nógu nálægt til að tengjast þeim.
Dian, George Schaller sem varði ævinni í að kynna sér dýr
úti í náttúrunni hafði vit á að halda sig fjarri. Vertu varkár.
Og geturðu ekki reykt ódýrari sígarettur?
Í síðustu viku komu tveir þeirra nálægt mér.
Þeir voru háværir og líflegir.
Sá gamli horfði á. Hann hefur ekki af mér augun.
Dian, ég hvet þig til að vera varkár.
George Schaller komst aldrei í beina snertingu við górilluhóp.
Karlapinn getur verið mjög hættulegur.
Í síðustu viku léku margar ungar górillur umhverfis mig.
Ég get ekki lýst tilfinningum mínum með orðum.
Allt sem við höfum lent í hefur verið ómaksins vert.
Mér þykir verst
að fyrir utan Sembagare get ég ekki deilt þessu með neinum.
Í hreinskilni held ég að þeir átti sig ekki á minni tegund.
Ég hef látið þá venjast mér með því að herma eftir þeim.
Þeir hafa heillast af andlitsgrettum mínum
og öðru látbragði sem ég myndi engum sýna.
Mér finnst ég kjáni en þessi aðferð virðist verka.
Og vegna nándarinnar hef ég séð margt sem hefur aldrei verið skráð.
Ungfrú Fossey, þetta var vafalaust það fífldjarfasta,
heimskulegasta og vitfirrings- legasta sem ég hef heyrt.
En þar sem þér virðist hafa tekist þetta, til hamingju.
Þetta er ótrúlegt afrek. Ég er stoltur af þér.
National Geographic hefur lagt til meira fé
og vinnuleyfi þitt hefur verið lengt.
Það gleður mig að þú verður kyrr hjá okkur.
Það var leitt með unga manninn í Bandaríkjunum
en ef hann sæi hve mikið hann sparar mánaðarlega á sælglæti og sígarettum,
að ekki sé minnst á varalit og sjampó drægi úr vonbrigðum hans.
Dirfstu ekki að sjóða Lucy!
- Hvað? - Ekki lengra.
- Hvað er þetta? - Sumu.
Svartagaldur.
Svartagaldur?
Hvað er þetta?
Batwa-grafreiturinn.
Nei. Settu þetta á sinn stað.
Steinarnir umhverfis gröfina róa sálina í jörðinni.
Hringurinn tengir tvær sálir
og þær verða ein til eilífðar.
Batwa! Við ollum ónæði á legstað þeirra.
Fjárinn.
Þeir vilja að þú krjúpir. Gerðu það!
Hann langar að snerta hár þitt. Leyfðu honum það.
Um hvað snerist þetta?
Hárið á þér er eldlitað. Þeir halda að þú sért norn.
Jæja? Það hafa fleiri haldið.
Ég fékk það.
Ég gat endurnýjað starfsleyfið. Ég blikkaði þá í fjóra tíma.
Ég þarf eitthvað gott en kem aftur.
- Hvað? - Górilluhönd. Górilluöskubakki.
Hvar fékkstu þetta? Mamma. Mamma.
Ekki. Sembagare!
Sembagare!
Mig langar að spyrja þig...
Mig langar bara að tala við þig.
Þessi garður er sagður verndaður með þessum gildrum alls staðar.
Meiri verndin það. Engu dýri er óhætt hér.
Fallegt.
Þetta snýst um það.
Ó nei!
Hann hryggbrotnaði við fallið... Hann drepst fljótlega.
- Því lýkur eftir hálftíma. - Það er of langur tími.
Batwa-menn gerðu þetta.
Og feður þeirra og afar.
Og synir þeirra og sonarsynir á eftir þeim. Ég held ekki.
Ef þeir vilja norn skal ég gefa þeim norn.
Fit milli fjórða og fimmta fingurs.
Sæll, Digit.
Karisoke-rannsóknastöð. Górillu- talning. Dags. 28/9. Alls 128.
Þetta er húsið hennar.
Þökk fyrir. Góða nótt.
Góða nótt, herra.
Hver fjárinn er um að vera þarna inni?
Hvað er þetta?
Halló?
Þetta er ansi gott. Ég trúði því.
Ég heiti Bob Campbell.
Ljóta, fúla veðrið hérna. Ég kem hálfum öðrum degi of seint.
Ég sendi boð frá Kigali.
Ekki?
Svona er Afríka.
Hver voru boðin?
Ég á að ljósmynda apana þína.
Þetta eru fjallagórillur.
Þú getur ekki tekið myndir.
- Hver sagðistu vera? - Bob Campbell, National Geographic.
Ég verð að ylja mér.
Þetta gæti skýrt málið fyrir þér.
Hér er nógu kalt til að kæla kjöt. Gerðu svo vel.
Ég spara þér að lesa þetta. National Geographic vill myndir.
Þetta snýst um að bíta ekki höndina sem fóðrar þig.
Hefurðu reynslu af dýrum, Campbell?
Árið 1950 beit slanga mig í óbyggðum.
Hérna. Ég var tvítugur.
'58, Bengal-tígur í Shivpuri á Indlandi.
Dýrin virðast ekki mjög hrifin af þér.
Það er rétt. '64 fór ég um ísinn á Halkett-höfða í Alaska.
Þurfti að vera of lengi í 9 stiga sjó og hef óttast kuldann alltaf síðan.
Þú getur legið hjá Rushemba.
Fyrsta tjald til hægri.
Góða nótt.
Konuskrattinn með apakettina. Jesús! Hvað er þetta?
Góðan dag, Campbell.
Áttu í erfiðleikum?
Netlur eru ekki næstum eins tilkomumiklar og Bengal-tígrar.
Þær valda miklum kvölum.
Ef þér finnst þú finna til núna bíddu bara í nokkrar stundir.
Þakka þér fyrir.
Þú mátt koma með, en engar myndir. Vertu í minnst 10 metra fjarlægð.
Settu þetta því frá þér.
Strax.
Já, frú.
Merde.
Górillur eru veiddar í þessar gildrur.
Sembagare og ég fórum hér um fyrir fjórum dögum. Við skárum 11 gildrur.
Ímyndaðu þér áhyggjulaust dýr.
Fjandans Batwa!
- Þetta er ekki bara Batwa að kenna. - Ekki?
Þannig hafa þeir fætt fjölskyldur sínar í margar kynslóðir.
Ef einhver á sökina er það doktorinn í Miami.
Hann ræður manninn sem ræður Batwa.
Batwa-menn verða að næra börnin sín. Milliliðurinn fær silkiskyrtu
og doktorinn fær öskubakka úr górilluhendi á kaffiborðið.
- Og górilluhaus á vegginn sinn. - Ég næ ekki til doktorsins í Miami.
Hefurðu komið á læknastofu þar sem ekki var National Geographic?
Hefurðu gert það?
Þegar þú tekur myndir,
engar snöggar hreyfingar.
Vertu álútur. Ekki benda eða veifa, það hræðir þá.
Jafnvel ekki augntengsl því þá getur karlinn gert árás.
Ef hann gerir það stattu þá kyrr. Aldrei að flýja frá górillu.
Og klóraðu þér ekki.
Áttu verndandi áburð?
Meira en það. Eigin uppskrift.
- Er það satt að þú sért norn? - Svo segja Batwa-menn.
Þetta er eins og guacamole.
Frábært.
Það nýjasta í nútímalækningum.
Jæja, góða nótt.
Góða nótt.
Þakka þér fyrir lexíuna í umgengni við górillur.
Hvað?
Það þýðir "birta og ljós."
Sembagare, í alvöru.
Þeir vita að ég er ekki górilla en hljóðið fullvissar þá.
Jæja, hvað viltu?
Górillurnar. Þig hjá górillunum.
Ég fer þangað.
- Fyrirtak. - Þær þekkja þig ekki.
Þær hafa aldrei séð þrífót. Hreyfðu þig því hægt.
Halló, Tiger. Halló.
Fjárinn!
Brjóttu grein og láttu sem þú étir hana.
Vertu undirgefinn.
Ég hef aldrei á ævinni verið jafnundirgefinn.
Hvar er hann?
Áhuginn er að hverfa.
Gætirðu farið til hans?
Digit?
- Núna? - Er það í lagi?
Ég er að byrja að þekkja mun á þeim.
Já, þeir...
Eins og þú sérð eru þeir allir ólíkir.
Og persónugerð þeirra er mjög mismunandi.
Engir tveir hafa sömu nefför, ekki satt?
Jú.
Effie og Marchessa þarna.
Marchessa hefur...
Nefhryggur hennar er boginn.
Hún er með
boga.
Hún hefur línu.
Fallega línu.
Fallega lögun.
Það kom mér á óvart hve hún kom nálægt þér.
Samband okkar Digit er sérkennilegt.
Hann á enga jafningja í þessum hópi.
Hann er einn.
Ég skil það.
Hvað veldur því?
Gaman að sjá að kvæntur karl kann að sauma.
Hvernig vissirðu að ég væri giftur?
Kvöldið sem þú komst hristirðu vatn af úlpunni fyrir utan dyrnar
svo gólfið blotnaði ekki.
Skiptir það máli?
Augljóslega ekki.
Hvernig gekk? Fékkstu allt á listanum?
- "Átta hrekkjavökugrímur enn." - Bara rauðar. Eða með rauðu hári.
Ég spyr ekki um ástæðuna en ég skal reyna að fá þetta í Nairobi.
Að sjá hvað þú hefur.
Gott.
Sjáðu hvað ég gerði. Fyrirgefðu.
- Hvað gerirðu fleira í Nairobi? - Hvað áttu við?
Ekkert. Sleppum því.
Ekki gott flugveður.
- Það líður hjá. - Ég held ekki.
Þessir pollahopparar geta flogið í öllu veðri.
Ég þekki þetta óveður. Þú ættir ekki að fljúga. Ég hef rétt fyrir mér.
Satt segirðu.
Ég ætla að hitta konuna mína.
Ég veit það.
Ég elska þig.
Hvað?
Æ nei!
Ó, Guð.
Nei.
Guð. Nei!
Nei!
Fjandans kvikindin ykkar!
David, ég held að þú sért góður drengur.
Og ég er með margt gott handa svo góðum dreng.
Þú getur fengið það ef þú segir mér hvert þeir fóru með hana.
Bindið hann.
Snúið honum við!
Komið með hann til mín.
Segðu mér það!
Segðu það.
Fjandinn sjálfur, segðu það.
Maðurinn sem kaupir dýrin...
- Já? - Hann vildi górilluunga.
Já?
- Hann er á hóteli. - Hvar? Hvar?
Í Ruhengeri.
Góður strákur.
Bíddu hér.
Claude Van Vecten. Dýrafræðivörur.
Rushemba, sæktu felgujárnið.
Svona.
Fjandinn.
Komdu hingað.
Hvernig gátu þeir gert þetta?
Claude Van Vecten!
Hver ykkar er Claude Van Vecten?
Ert þú ábyrgur fyrir að hafa stolið þessu dýri?
- Dirfistu að vaða inn á eign mína? - Ef ég sé þig eða bílinn aftur
máttu þakka fyrir að hafna ekki í trékistu.
Sölusamningur, frú. Frá innanríkisráðherranum.
- Ég læt handtaka þig. - Reyndu það bara.
Drullusokkur.
Skepna!
Mukara, bíddu!
Ég heiti Dian Fossey. Ég verð að tala við þig.
Þú ert bandaríska konan sem býr með górillunum.
Ég bý ekki með þeim. Ég kynni mér þær. Í dag fækkaði þeim um sex.
Ég skil þetta ekki.
Láttu mig fá hana.
- Þessi ungi var seldur dýrakaupmanni. - Ég veit það. Ég seldi hann.
- Bara... - Afhverju?
Peningar. Heilmiklir.
Fimm górillur dóu þegar þær reyndu að vernda ungann.
Hérna.
Veiðiþjófar myrtu þær.
Þeim hefur fækkað um helming á tíu árum.
Vandi þinn er górillufækkun, vandi minn er mannfjölgun.
Við stöndum hvort sínum megin gagnvart sama vandamáli.
- Get ég fengið vatnið? - Vissulega.
Fyrir slíka peninga getur fólk keypt mat.
Föt. Skó. Lyf.
Nauðsynjar.
- Viltu bera saman forgangsatriði? - Nei.
Það á að vernda górillurnar í Virunga.
- Það er dýrt. - Það er vandamál þitt.
Semjið ný lög. Hækkið skattana. En verndið górillurnar mínar.
Górillurnar þínar?
Mig minnir að þú þurfir að fá starfsleyfið endurnýjað árlega.
Ég efa að staða þín heimili þér að semja stjórnarstefnu.
Hvað um veslings ungann?
Þetta dýr deyr innan sólarhrings.
Þá skilar þú peningunum því Van Vecten kaupir ekki dauða gripi.
Ég gæti hresst hana nógu vel til að hún geti ferðast ef...
Ef?
Ef þú leyfir mér að þjálfa fimm menn gegn veiðiþjófum.
Fjóra menn. Og þú borgar laun þeirra að hálfu.
Þrjá menn. Og þú borgar laun þeirra að öllu.
Samþykkt.
Þú verður að éta eitthvað. Ég veit að þú ert svöng.
Prófaðu að éta svolítið. Bara pínulítið. Ekki?
Í þessu er mikið af vítamínum.
Viltu smakka?
Hvað um þetta? Það er gott. Er lyktin kunnugleg?
Minnir lyktin á heimkynnin?
Ekki gera mér þetta, Pucker.
Sjáðu þetta.
Mjög bragðgott.
En þig langar ekki í það.
Langar þig að smakka?
Svona. Fín stelpa. Fín stelpa.
Þetta er mjög gott.
Nú geturðu sofið.
Dian Fossey.
Pucker, sjáðu hver er hér.
Pucker, heilsaðu Bob.
- Pucker. - Nú má ég.
- Öfundsjúk. - Já.
Kerið er handa mér.
Sjóðandi vatn daglega gæti gert þetta loftslag þolanlegt.
Þú áttir að koma á óvart.
Góð stelpa.
- Hún er yndisleg. - Þetta er handa þér.
- Þú ert falleg. Að sjá þig. - Líkar þér hún?
Hún er svo falleg.
Taktu upp gildrurnar og brenndu þær.
- Þær eru nýjar. - Ég réð flokk gegn veiðiþjófum.
Konan mín er sú eina í heimi sem hefur einkaher.
Ég hef svo margt að segja þér. Pucker var rænt...
Ég veit það. Einnig flestir í Nairobi, London og New York.
Mín fagra, þú ert að verða þjóðsagnapersóna.
Viltu koma í bíó?
- Get ég fyrst farið í bað? - Síðan ferðu í bað.
Afhverju er ég svona mikið í myndinni?
Myndin er um þig. Fólk hefur áhuga á þér.
Górillustúlkunni.
Þetta gerir mig að algeru fyrirbæri.
Að skríða í leðjunni í þessu loftslagi
á eftir górillum kann að teljast furðulegt.
- Finnst þér ég furðuleg? - Vissulega. Ekki spurning.
Mér finnst þú líka dásamleg.
Hvort er ég frekar furðuleg eða dásamleg?
Furðuleg.
Górillurnar líta vel út.
Sjáðu þetta.
Þekkirðu einhvern þarna?
Ég bað konuna um skilnað.
Heyrðirðu það sem ég sagði?
- Ég er hrædd. - Ert þú hrædd?
Ég ætla að giftast stúlku sem líklega hefur górillur sem brúðarmeyjar.
Þú ættir að vera hræddur.
Veistu hvað ég vil?
Ég vil ljúka þessari kvikmynd og fá vel borgað fyrir hana.
Fara í hlýtt loftslag
og geta átt mök við þig á 64 ára afmælinu þínu.
Gætirðu Pucker fyrir mig? Góður hundur. Þú ert góður hundur.
Hvað?
Hann er með andlitslögunina. En ekki nefið.
Þetta er ekki fyndið. Hvar fengu þeir hárið þitt?
Ég hef ekki séð hárburstann minn.
- Ég hélt Semby... - Þessir Batwa-menn eru æstir.
Ég gef ekki kost á mér sem Ungfrú geðfelld.
Góð stelpa. Já.
Láttu hana í friði.
Við verðum að fara núna. Menn Van Vectens eru ferðbúnir.
Áfram. Áfram.
Já. Sjáðu þennan góða drykk. Við skulum fara.
Stattu upp. Góð stelpa. Mikið ertu yndisleg. Já.
Þá ert það komið.
Hér er gott kál.
- Nú förum við inn, Pucker. - Ég setti kál þangað inn.
Svona. Þetta er í lagi.
- Og mikið af vatni. - Farðu strax í þetta.
- Þetta verður í lagi. Í alvöru. - Ég skal gera þetta.
Vertu hugrökk.
- Nú ferðu. Farðu. - Fyrirgefðu.
- Pucker. - Þetta er í lagi.
Guð!
Ef þú gætir búið til minnkunarlög, Fossey norn,
gætum við setið á þessari grein og flotið niður ána að Níl
um Súdan, hjá Kaíró
og hafnað í Miðjarðarhafi, nálægt Alexandríu
þar sem ég kaupi flösku af gosi og skála fyrir fegurð þinni.
Dian, við getum ekki verið á þessu fjalli til eilífðar.
Víst getum við það.
Myndirnar seljast mjög vel. Vinnutilboðin berast.
En górillurnar eru hér.
Ég er hér.
Við fáum góðan rannsóknarmann til að gæta stöðvarinnar hluta ársins.
Ég vil ekki að montnir vísindamenn með reiknistokka í vösunum
glápi á górillurnar mínar.
- Bíddu. Ég er að tala um hálft ár. - Ekki ég.
Hálft ár hér. Hálft ár í burtu. Annað ekki.
Ég get ekki hugsað mér að vera ekki með þeim á hverjum degi.
Að sjá andlit þeirra,
heyra í þeim og finna lyktina.
Hvenær sem ég held að ég viti allt um górillu
gerist eitthvað alveg nýtt.
Ég er ánetjuð.
Hvernig get ég hætt þessu?
Já.
Þetta er frá Geographic.
Mér bauðst starf á Borneó.
Þeir vilja að þú komir líka.
Það er rannsókn á prímötum.
Sérsvið þitt.
Er vel gengið frá sýningarvélinni?
Gott.
Eru báðir þrífæturnir þarna?
Ég verð að fara.
Þetta er verkefni.
Ég get ekki verið án vinnu til æviloka.
Fyrirgefðu.
Ég er ekki eins og þú.
Ég get ekki verið hérna alla ævi. Ég vildi að ég gæti það.
Mér þykir fyrir þessu.
Ég skrifa þér fljótlega.
En viltu á meðan fá þér tvíátta talstöð svo ég geti talað við þig?
Ef þú ferð,
ekki skrifa.
Ekki koma aftur.
Förum.
Fimm árum síðar
Þið eruð í raun fyrstu rannsóknarstúdentar okkar.
Ég skal sjá um þetta. Leiðin er löng. Hérna.
Er grjót í þessu?
Mukara?
Hvað vildi Van Vecten?
Þeir í dýragarðinum í Köln vilja fá aðra górillu.
En kvíddu engu, ég sagði að slíku væri lokið.
Nægði ein górilla ekki?
Pucker dó ári eftir að hún fór héðan.
Gott hjá Pucker.
Þegar Leakey dó lá við að ég henti öllu frá mér og færi heim.
En ég hugsaði um górillurnar mínar.
Veiðiþjófar hafa engri náð í meira en 10 mánuði. Það er met.
- Hvað þýðir Toto ya Nyoka? - Hver kallaði þig það?
Awaka.
Það þýðir ormastrákur í góðri merkingu.
Frábært.
Lítið í kringum ykkur.
Maður kemst ekki nær Guði.
Förum.
Niður með ykkur.
Ég þekki ekki þennan.
Nei! Ekki hreyfa þig!
Þetta er bara blekking.
Kim? Góðan dag. Það er blíðan. Þú ættir að setja á þig hettuna.
Þú ferð með Sembagare og mér í dag.
Góðan dag, Brendan.
Larry, þú kemur enn of seint!
Mér ber ekki að vekja þig á morgnana. Vertu stundvís.
Brendan og Larry, farið með vörðunum. Dominique, kenndu þeim á gildrurnar.
Ykkur þarf að fara fram með panga.
- Notið það. - Má ég segja svolítið?
Hvað er það?
Ég veit að það er brýnt að eyðileggja gildrur.
En engu munar að ég fái gögnin vegna fæðingartíðnigrafsins.
Þú kannt regluna. Engar rannsóknir ef þú getur ekki verndað þá.
Enga eigingirni lengur. Förum.
- Simba hefur gildnað mjög. - Já.
Hún á von á sér eftir um hálfan mánuð.
Líttu á stolta föðurinn þarna. Digit.
Þetta er barnið, Kweli.
Það er rétt. Þú hefur undirbúið þig.
Í bók þinni minntistu á stórt svæði þar sem brúðaraugað vex. Má ég sjá?
- Risabrúðarauga. - Risabrúðarauga.
Má ég sjá það með þér í dag?
Já.
Hópur Digit.
Farið!
Digit.
Nei, ungfrú.
- Hvað um hina í hópnum? - Þeir komust undan.
Segðu honum að hann hafi ekki lengur kjark eða manndóm.
Ruhengeri. Lögreglan.
Hvernig gastu gert þetta? Mér er sama hvað hann gerði.
Þetta er ekki einka- konungdæmi þitt.
Þetta var sjúklegt.
Heldurðu að ég sé sjúk?
Er ég morðingi?
Gerði ég þetta? Þessu linnir ekki fyrr en slátrararnir eru stöðvaðir.
Hvað ertu að væla? Ef ég hefði ekki sóað tímanum með þér...
- Ég fann þetta. - Láttu það vera.
Mademoiselle. Mademoiselle! Þetta er of mikið!
- Láttu þetta vera! - Nei, nei!
Hættu þessu!
- Í alvöru. Láttu þetta eiga sig! - Nei, frú!
- Hættu. Láttu þetta vera, Í alvöru! - Nei!
Kim? Má ég tala við þig?
Má ég koma inn?
Guð minn.
Þetta eru ekki sumarbúðir.
Ef þið þurfið að sofa saman gerið það annars staðar.
Þið eruð rekin!
Þú getur ekki rekið okkur. Við vinnum ekki hjá þér!
Farið af fjallinu mínu!
Á hvað eruð þið að horfa?
Á hvað glápið þið, letihaugar?
Ef þið hefðuð sinnt starfinu hefði þetta ekki gerst.
- Talaðu ekki þannig við þá. - Ég borga þeim og ræð hvað ég segi!
- Þú borgar ekki mikið. - Ég borga alveg nóg!
Sembagare, með hvorum stendurðu?
Ég stend með þér.
Ég stend alltaf með þér.
En þú komst mér til að skammast mín fyrir þig.
Þeir tóku af honum höfuðið.
Og hendurnar.
Þeir tóku höfuðið.
Ég heyrði í hópi Digit í gærkvöldi.
Nálægt vesturskriðunni.
Haltu áfram, Sembagare.
Hæ, Maggie. Ég er kominn aftur.
Halló. Hvernig líður þér?
Já.
Ég sé ekki Simba.
Simba er ekki hér.
Ó nei.
- Nei? - Nei. Ekkert.
Simba.
Halló. Halló.
Fit á milli fjórða og fimmta fingurs. Ég þekki þig.
Fallegur hringur, Van Vecten. Gróði af sölu í dýragarðana?
Ungfrú Fossey, hvar sástu villidýr í fyrsta sinn?
Í dýragarði, ekki satt?
Líkar þér hringurinn. Viltu halda hendinni sem hann er á?
Ef ég veit af þér nálægt górillunum mínum
skrifarðu með hinni hendinni og ég hef eignast öskubakka.
- Skilurðu mig? - Þú ert óð. Brjáluð kona.
- Ég er brjáluð. - Þú gengur of langt.
- Gott! - Gerðu mig ekki illan.
Ég skal koma þér af yfirborði jarðar! Morðingi!
Mukara kom hingað í dag. Hann er þér sárreiður.
Hann segir að þú segir fólki að taugaveiki sé í fjallinu.
Ríkisstjórnin þarfnast peninga af ferðafólki.
Stjórnin verður ill ef þú hrekur fólkið burt.
Mukara sagði líka að í síðustu viku hefðirðu skotið ferðamann á enginu.
Það er ekki satt.
Ég skaut langt fyrir ofan fólkið.
Þessu fjalli verður ekki breytt
í skaðræðisdýragarð.
Það verður ekki gert.
Ungfrú, Mukara bað mig að segja þér að ef þú héldir þessu áfram
- yrði starfsleyfi þitt ekki framlengt. - Sagði hann það?
Starfsleyfi í þrjú ár. Gefið út fyrir tíu dögum.
Þeir geta ekkert gert mér.
Fegurðin ein.
Þú ert fallegur.
"Það þóknast Guði almáttugum í miskunn sinni
að taka til sín sál kærrar systur sem nú er dáin.
Guð almáttugur, sem sendir einkason þinn svo langt
til að leita að og bjarga því sem var glatað, líttu í miskunn..."
Ég vildi að þú færir frá Karisoke alfarin áður en fjallið drepur þig.
Ég hélt alltaf að ég færi fyrr eða síðar aftur til Bandaríkjanna.
Ég bjóst við að giftast og eignast börn.
En þú eignaðist fjall, fullt af górillum,
sem væru ekki á lífi ef þú hefðir ekki verið þar.
Þegar Dian Fossey kom til Afríku
var fjallagórillan í útrýmingarhættu.
Ævistarf hennar leiddi til þess að mjög dró úr veiðiþjófnaði
og tegundinni var bjargað.
Górillum fjölgar enn
og afrek hennar svífa yfir vötnunum.
Lát hennar er enn ráðgáta.
Íslenskur texti eftir: SDI Media Group
[ICELANDIC]
Starf Dian Fossey heldur áfram í gegnum Digit Fund...
svo Karisoke rannsóknarstöðin er enn starfandi.
Þar fara fram daglegar rannsóknir á górillum...
eins er unnið að því að eyða öllum gildrum.
Digit Fund er fjármagnaður með aðstoð almennings.